Krokowa – kaszubska wieś z historią rodu Krokowskich
Krokowa (kaszb. Krokòwa, niem. Krockow) to wieś kaszubska położona w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa, przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 213 i nr 218.
Krokowa wraz z okolicznymi miejscowościami Minkowicami i Goszczynem tworzy zwarty obszar zabudowany o charakterze małomiasteczkowym. W przeszłości znajdowała się tu stacja końcowa linii kolejowej Puck – Krokowa, a obecnie dawny tor został przekształcony w trasę rowerową. Wieś jest siedzibą gminy Krokowa i od XII wieku do 1945 należała do rodu Krokowskich. Od końca XVI wieku do połowy XIX wieku Krokowa była centrum kalwinizmu na Pomorzu Gdańskim, a regularne nabożeństwa ewangelicko-reformowane odbywały się tutaj po kaszubsku. Po wygaśnięciu polskiej linii rodu pod koniec XVIII wieku majątek przeszedł w ręce zniemczonej linii von Krockow. Latem 1939 roku dramatyczny los spotkał braci von Krockow: Reinhold został wcielony do polskich ułanów, Heinrich i Urlich uciekli na stronę niemiecką, a Albrecht, aby uniknąć mobilizacji do Wojska Polskiego, dokonał samookaleczenia. Wszyscy bracia zginęli w czasie wojny. Krokowa była również związana z tragicznymi wydarzeniami Zbrodni w Piaśnicy.
Zabytki i kultura
Pałac w Krokowej
Pałac, budowany od XIV wieku, obecny kształt uzyskał w XVIII wieku. Po wyjeździe właścicieli w 1945 roku został znacjonalizowany, a w jego murach mieścił się Kaszubski Dom Kultury, w tym zespół folklorystyczny Kaszëbë założony przez Jerzego Łyska. W 1990 roku pałac został odrestaurowany przez fundację polsko-niemiecką, w której uczestniczyli dawni właściciele. Obecnie pełni funkcję hotelu i muzeum.
Kościół parafialny św. Katarzyny Aleksandryjskiej
Neogotycki, z połowy XIX wieku, pierwotnie ewangelicki. Ceglany, nietynkowany, z charakterystycznymi ośmiokątnymi wieżami z ceglaną balustradą. Patronką główną jest św. Katarzyna Aleksandryjska, a na bocznych obrazach znajdują się św. Pius X i św. Wojciech. Opiekę nad kościołem sprawują Zmartwychwstańcy.
Kolej w Krokowej
Linia kolejowa Puck – Krokowa (22,39 km) powstała w 1903 roku, w dużej części finansowana przez rodzinę von Krockow i lokalnych rolników. Dawny dworzec kolejowy obecnie nie funkcjonuje, a trasa torów została przekształcona w trasę rowerową.
