Karwieńskie Błoto Drugie – kaszubska nadmorska wieś olęderska
Karwieńskie Błoto Drugie (kaszb. Karwiańsczé Błoto lub Holãdra, Holãdrë, niem. Karwenbruch) to wieś kaszubska położona w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa, nad Morzem Bałtyckim. Wieś jest popularną nadmorską miejscowością letniskową, oferującą szeroką plażę o długości ponad 6 km. Karwieńskie Błoto Drugie, razem z Karwieńskim Błotem Pierwszym, należy do ostatnich w Polsce zachowanych osad typu holenderskiego (olęderskiego). Układ wsi w postaci rzędówki bagiennej jest prawnie chroniony i wpisany do rejestru zabytków 17 czerwca 2005 roku pod numerem A-1060. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego. Karwieńskie Błoto Drugie leży na wschodnim krańcu Wybrzeża Słowińskiego, na zachód od Kanału Karwinka.
Prawie całe Karwieńskie Błoto Drugie leży na terenie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, z wyjątkiem niewielkiej części południowo-zachodniej. Wody przybrzeżne w pasie o długości ok. 15 km wchodzą w skład obszaru Natura 2000 PLB990002 „Przybrzeżne Wody Bałtyku”, chroniącego m.in. populacje nurów czarnoszyich i rdzawoszyich, lodówek, nurników i uhli. W faunie występują także drobne skorupiaki, sporadycznie foki szare i obrączkowane oraz morświny.
W odległości około 0,8 km na zachód od zabudowy wsi znajduje się nadmorsko-leśny rezerwat przyrody Widowo.
Pierwsza wzmianka dotycząca obszaru Karwieńskich Błot (obecnie Podział na Karwieńskie Błoto Pierwsze i Drugie) pochodzi z 1292 roku, kiedy tereny te były określane jako bagna nieprzydatne do osadnictwa. Do końca XVI wieku obszar pozostawał niezabudowany. W 1599 roku, gdy ziemie te były własnością królewską, starosta pucki Jan Jakub Wejher sprowadził osadników olęderskich (głównie mennonitów) specjalistów od melioracji. Osadnikom wydzierżawiono na 60 lat około 936 ha i nadano przywileje, w tym: prawo do zachowania odrębnego języka, kultury i wyznania, prawo do dziedziczenia, połowu ryb, warzenia piwa oraz korzystania z drewna na budulec i opał. Osadnicy wybudowali wieś w układzie rzędówki bagiennej, tworząc dwie równoległe drogi oddzielone pasem łąk, z budynkami mieszkalno-gospodarskimi na sztucznie podwyższonych groblach. System melioracyjny obejmował główny kanał długości 2,3 km, rowy ściekowe i liczne rowy odwadniające o łącznej długości około 100 km. W 1604 roku mieszkańcy wsi zbudowali szkołę. W XVIII wieku częste powodzie i brak wody zmusiły część mieszkańców do rezygnacji z gospodarowania, a kolejne zabezpieczenia przeciwpowodziowe – takie jak wały i umocnienia wydm – realizowano od końca XIX wieku do lat 20. XX wieku. Na przestrzeni lat 1671–1834 przedłużano umowy dzierżawne, aż do uwłaszczenia w 1834 roku. W 1882 roku Karwieńskie Błota liczyły 542 mieszkańców i 78 domów, a w 1910 roku – 516 mieszkańców. W XIX wieku w wyniku polityki pruskiej ludność wsi uległa częściowemu zniemczeniu. W połowie XIX wieku w południowej części wsi powstał cmentarz ewangelicki.
Współczesne Karwieńskie Błoto Drugie łączy walory turystyczne i przyrodnicze z historycznym układem olęderskim. Miejscowość jest popularnym celem letnich wyjazdów, oferując szeroką plażę, spokojną atmosferę i dostęp do szlaków rowerowych i przyrodniczych, a jednocześnie zachowuje unikalny charakter historycznej osady typu holenderskiego.
