Pałac w Krokowej to perełka architektury, miejsce chętnie odwiedzane przez gości z całego świata. Pierwsze założenie zamkowe datowane jest przez historyków na XIII – XIV w. Pod koniec XIII w. najprawdopodobniej istniał w miejscu obecnego pałacu tzw. grodek stożkowy, czyli średniowieczna siedziba rycerska o charakterze obronnym. Dopiero pod koniec XIV lub na początku XV w. powstał w tym miejscu pierwszy murowany z kamienia polnego zamek. Obecna forma pałacu pochodzi z XVIII w. Odrestaurowany park w 1990 roku pochodzi z XVIII / XIX w. posiada drzewostan liczący 200 – 250 lat, m.in. Miłorząb Japoński, Magnolię Drzewolistną czy Katalpę Bignioniową. Wzdłuż południowego odcinka fosy w XVIII w. utworzono Aleję Filozofów na pamiątkę pobytu niemieckiego filozofa Johanna Fichtego. Niegdysiejsza siedziba rodu von Krockow mieści dziś przytulny, elegancki hotel oraz restaurację. Po wcześniejszym zgłoszeniu (min. 7 dni) istnieje możliwość zwiedzania Zamku, Parku oraz Muzeum z przewodnikiem dla grup do 25 osób.
adres: 84-110 Krokowa, ul. Zamkowa 1
Tel. +48 58 774 21 11,
Tel. kom. +48 605 333 269
e – mail: recepcja@zamekkrokowa.pl
Muzeum Regionalne w Krokowej
W samym sercu Krokowej, w zabytkowej gospodzie „Pod Księciem Mestwinem”, znajduje się jedyna w Polsce placówka o charakterze polsko-niemieckiego muzeum regionalnego. To wyjątkowe miejsce łączy w sobie historię, sztukę i dialog międzykulturowy, ukazując bogactwo i złożoność dziejów Pomorza. Tam, gdzie niegdyś mieściła się sala taneczna, dziś można zobaczyć wystawy stałe i czasowe, ukazujące codzienne życie mieszkańców regionu, losy dawnych właścicieli zamku – rodu von Krockow – oraz historię Kaszubów, Niemców, Polaków i Olendrów. W muzeum znajdują się zbiory etnograficzne, pamiątki rodzinne, dzieła sztuki oraz eksponaty związane z II wojną światową i powojennymi przemianami społecznymi. To idealne miejsce dla każdego, kto pragnie poznać historię regionu z perspektywy wielokulturowej, zrozumieć lokalne dziedzictwo i poczuć atmosferę dawnych czasów. Muzeum pełni także funkcję edukacyjną, organizując warsztaty, lekcje muzealne, spotkania tematyczne i wernisaże.
Lokalizacja: budynek muzeum znajduje się tuż za kościołem w Krokowej – łatwo dostępny zarówno dla mieszkańców, jak i turystów odwiedzających nadmorskie miejscowości.
Godziny otwarcia:
poniedziałek – piątek: 10:00–16:00
soboty i niedziele (w sezonie letnim): 11:00–17:00
Wstęp:
Bilet normalny: 10 zł
Bilet ulgowy: 5 zł
Kontakt i rezerwacje grupowe:
tel. 691 447 000
email: kultura@kck.krokowa.pl
Zespół pałacowo-parkowy w Prusewie „Sześć Dębów” – perła ziemi krokowskiej
W niewielkiej miejscowości Prusewo, położonej na pograniczu Kaszub i Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, znajduje się prawdziwa architektoniczna perełka – zespół pałacowo-parkowy „Sześć Dębów”, będący jednym z najcenniejszych przykładów ziemiańskiej rezydencji na Pomorzu.
Historia i architektura
Neogotycki pałac został wzniesiony w połowie XIX wieku i przez dekady służył jako siedziba lokalnych rodów ziemiańskich. Wyróżnia się elegancką sylwetką z czerwonej cegły, bogato zdobioną fasadą oraz smukłą, ośmioboczną wieżyczką narożną – znakiem rozpoznawczym obiektu.
Otaczający pałac park krajobrazowy z pomnikowymi drzewami, alejami grabowymi i romantycznymi zakątkami tworzy unikatowy klimat, zachęcający do spacerów i odpoczynku w otoczeniu przyrody. Najsłynniejszymi mieszkańcami parku są tytułowe „Sześć Dębów” – potężne, wielowiekowe drzewa, będące żywym świadkiem historii tego miejsca.
Dziś – pałac z duszą i sercem
Obecnie zespół pałacowy funkcjonuje jako pensjonat i ośrodek kulturalny, oferując gościom niezwykłą atmosferę historycznych wnętrz, eleganckie pokoje oraz możliwość organizacji wydarzeń – od kameralnych koncertów po śluby, konferencje i plenery artystyczne.
W pałacu odbywają się również wystawy, spotkania autorskie, warsztaty artystyczne i imprezy lokalne, a jego gospodarze dbają o przywracanie mu blasku z szacunkiem do historii i ducha miejsca.
Lokalizacja i dostępność
Zespół „Sześć Dębów” znajduje się zaledwie kilkanaście minut jazdy od Pucka i Dębek, co czyni go idealnym celem wycieczki dla turystów wypoczywających nad morzem.
Adres:
Zespół Pałacowo-Parkowy „Sześć Dębów”
Prusewo 36, 84-113 Krokowa (woj. pomorskie)
Kontakt:
tel. +48 58 675 41 70
email: kontakt@sześćdębów.pl
strona: www.szesdebow.pl
Zwiedzanie i pobyt:
– zwiedzanie parku i pałacu po wcześniejszym uzgodnieniu
– możliwość rezerwacji noclegów i organizacji wydarzeń
Warto zobaczyć:
– wnętrza pałacowe z autentycznym wystrojem
– galerię sztuki współczesnej
– pomnikowe dęby
– wieżę widokową i stylowe zabudowania folwarczne
Zespół „Sześć Dębów” w Prusewie to miejsce, gdzie historia łączy się z naturą, a przeszłość i teraźniejszość splatają się w harmonijną całość. Dla miłośników kultury, przyrody i architektury – wizyta tutaj to prawdziwa podróż w czasie.
Pałac w Kłaninie – arystokratyczny urok w sercu Kaszub
Położony w malowniczej wsi Kłanino, nieopodal Krokowej i Dębek, pałac neorenesansowy z końca XIX wieku to jeden z najpiękniejszych zabytków architektonicznych powiatu puckiego. Otoczony starym parkiem i zadbanym dziedzińcem, przyciąga uwagę nie tylko miłośników historii i architektury, ale również turystów poszukujących wyjątkowego miejsca na wypoczynek.
Historia z klasą
Pałac został wzniesiony około 1870 roku z inicjatywy rodu von Grass, który był jednym z wpływowych właścicieli ziemskich na Pomorzu. Rezydencja utrzymana jest w stylu neorenesansowym – charakterystyczne są dla niej wieże, bogato zdobione elewacje, okazałe schody i łukowate okna. Przez lata obiekt był świadkiem wielu zmian – zarówno politycznych, jak i społecznych – ale jego majestat przetrwał do dziś.
Po II wojnie światowej pałac pełnił różne funkcje – m.in. jako szkoła rolnicza – co paradoksalnie przyczyniło się do zachowania jego integralności architektonicznej. Obecnie pałac został zaadaptowany na hotel z restauracją i przestrzenią eventową, otwartą dla gości z całego kraju i zagranicy.
Wypoczynek z historią w tle
Dziś Pałac w Kłaninie oferuje komfortowe noclegi w stylowych wnętrzach z duszą. Goście mogą zatrzymać się w pokojach urządzonych z dbałością o detale, delektować się posiłkami w eleganckiej restauracji i spacerować po parku krajobrazowym otaczającym posiadłość.
To także idealne miejsce na śluby, wesela, konferencje i plenery fotograficzne – otoczenie pałacu i jego wnętrza tworzą niezapomnianą scenerię.
Dla zwiedzających i turystów
Pałac udostępnia również możliwość zwiedzania wnętrz i parku, a także uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych i sezonowych atrakcjach. Warto odwiedzić to miejsce nie tylko ze względu na walory architektoniczne, ale także by poczuć klimat dawnych czasów – bez pośpiechu, z klasą i spokojem.
Adres:
Pałac w Kłaninie
ul. Pałacowa 1, 84-107 Kłanino (gm. Krokowa)
Kontakt i rezerwacje:
tel. +48 58 676 44 55
email: kontakt@palacklanino.pl
strona: www.palacklanino.pl
Zwiedzanie:
– możliwe po wcześniejszym umówieniu
– wycieczki z przewodnikiem w sezonie letnim
Oferta:
– noclegi i restauracja
– wynajem sali na uroczystości
– eventy kulturalne i firmowe
– sesje zdjęciowe i plenery
Pałac w Kłaninie to miejsce, gdzie historia spotyka się z gościnnością. Zachwyca nie tylko formą, ale i treścią – oferując swoim gościom to, co najcenniejsze: spokój, piękno i autentyczność.
Duchowe i historyczne serce północnych Kaszub – kompleks klasztorno-kościelny w Żarnowcu
Wśród malowniczych wzgórz północnych Kaszub, na terenie gminy Krokowa, znajduje się jeden z najcenniejszych zabytków Pomorza – kompleks klasztorno-kościelny w Żarnowcu. To wyjątkowe miejsce, łączące w sobie ponad 700 lat historii, duchowości i sztuki sakralnej, niezmiennie zachwyca zarówno pielgrzymów, jak i miłośników dziedzictwa kulturowego.
Na kompleks składają się:
– gotycki kościół z krużgankami,
– zabytkowy budynek klasztorny,
– oraz plebania.
Największym skarbem świątyni jest gotycka Pieta z około 1430 roku – unikatowe dzieło sztuki sakralnej, głęboko poruszające swoją ekspresją i symboliką. Wnętrze kościoła zdobi także barokowy ołtarz główny z około 1700 roku z postaciami Marii i Archanioła Gabriela, dwa bogato zdobione ołtarze boczne, XVIII-wieczna chrzcielnica oraz misternie wykonana ambona.
Od strony północnej do kościoła przylegają gotyckie krużganki – jedne z nielicznych tak dobrze zachowanych na Pomorzu, tworzące wyjątkową przestrzeń refleksji i modlitwy.
Zakon i jego losy
Fundatorami klasztoru w Żarnowcu byli cystersi z Oliwy, którzy sprowadzili do Żarnowca siostry zakonne w 1235 roku. Przez kolejne pięć stuleci klasztor był centrum życia religijnego i kulturalnego regionu. Niestety, w wyniku kasaty zakonów w 1772 roku przez władze pruskie, mniszki musiały opuścić klasztor, a majątek został przejęty.
Dopiero po zakończeniu II wojny światowej, w 1946 roku, do Żarnowca powróciły zakonnice – tym razem benedyktynki z Wilna, które kontynuują wielowiekową tradycję życia monastycznego i opieki nad zabytkiem.
Skarby klasztorne i możliwość zwiedzania
W klasztornym skarbcu przechowywane są cenne rękopisy z XV wieku, dawne pastorały, bogato zdobiony graduał, a także szaty i hafty liturgiczne o wyjątkowej wartości historycznej i artystycznej.
Zwiedzanie całego kompleksu możliwe jest po wcześniejszym umówieniu się z siostrami, co daje okazję do kameralnego i pełnego szacunku spotkania z dziedzictwem duchowym tego miejsca.
Lokalizacja:
Żarnowiec, gmina Krokowa (woj. pomorskie)
Zwiedzanie:
– możliwe po wcześniejszym umówieniu telefonicznym lub mailowym
– w grupach lub indywidualnie
– z przewodnikiem lub w cichej kontemplacji
Kontakt (klasztor):
email: klasztor@benedyktynki-zarnowiec.pl
Kompleks klasztorno-kościelny w Żarnowcu to miejsce, w którym przeszłość przemawia ciszą i pięknem. To nie tylko zabytek – to żywy pomnik historii regionu, jego duchowości i trwania mimo burz dziejowych. Dla wszystkich poszukujących spokoju, głębi i autentycznego kontaktu z historią – to przystanek obowiązkowy na mapie północnych Kaszub.
Kościół w Dębkach
Pośród nadmorskich wydm i letniskowych domów Dębek, jednej z najbardziej malowniczych miejscowości gminy Krokowa, znajduje się wyjątkowy przykład architektury sakralnej – drewniany Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej, który od niemal stu lat służy mieszkańcom i turystom jako miejsce modlitwy, wyciszenia i kultury. Świątynia powstała w 1935 roku z inicjatywy prof. Wrzoska i jego rodziny, którzy przez lata związani byli z Dębkami i zatroszczyli się o duchowe potrzeby rosnącej społeczności. Projektantem kościoła był Tomasz Hornung – architekt pochodzący z kaszubskiej miejscowości Wiele, znany z głębokiego szacunku dla lokalnej tradycji i materiałów.
Całość w drewnie – z miłości do tradycji. Kościół w Dębkach to konstrukcja w całości wykonana z drewna – zarówno sama kaplica, jak i całe wyposażenie wnętrza. Wyjątkowego charakteru nadają jej ręcznie rzeźbione elementy i subtelna forma, która harmonijnie współgra z przyrodą i nadmorskim krajobrazem.
Wystrój wnętrza stworzyli znakomici kaszubscy artyści-rzeźbiarze: Teodor Pliński i Franciszek Menczykowski, którzy z wielką starannością oddali ducha kaszubskiej religijności i sztuki ludowej. Każdy element dekoracji – od ołtarza po detale liturgiczne – nosi znamiona rzemiosła i głębokiej wiary.
Zniszczenia wojenne i powrót do świetności.
Podczas II wojny światowej, świątynia nie uniknęła zniszczeń – oryginalny ołtarz został zdewastowany. Dzięki staraniom wspólnoty i lokalnych pasjonatów historii, w 2009 roku udało się go zrekonstruować na podstawie archiwalnych fotografii z czasów budowy kościoła. Dziś można znów podziwiać jego piękno, niemal dokładnie takie, jakim widzieli go pierwsi parafianie.
Kościół dziś
Dębski kościół pełni dziś funkcję kościoła parafialnego i stanowi nie tylko centrum życia religijnego miejscowości, ale także jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Dębek. W sezonie letnim jest odwiedzany przez tysiące turystów – nie tylko jako miejsce kultu, ale także jako zabytek kaszubskiej architektury drewnianej.
Lokalizacja:
ul. Spacerowa 3, 84-110 Dębki (gm. Krokowa)
Msze święte:
– codziennie w sezonie wakacyjnym
– niedziele i święta przez cały rok (godziny dostępne na stronie parafii)
Warto zobaczyć:
– rekonstrukcję oryginalnego ołtarza z 1935 r.
– drewnianą rzeźbę Matki Boskiej Częstochowskiej
– artystyczne detale wnętrza wykonane przez kaszubskich mistrzów
Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej w Dębkach to nie tylko miejsce modlitwy – to również świadectwo kaszubskiej kultury, miłości do tradycji i siły wspólnoty. Warto tu zajrzeć, niezależnie od wyznania – choćby po to, by na chwilę przystanąć w cieniu drewna, ciszy i historii.
Dębki: Granica polsko-niemiecka 1920–1939
Po zakończeniu I wojny światowej granica polsko-niemiecka została wyznaczona zgodnie z postanowieniami Traktatu Wersalskiego, podpisanego 28 czerwca 1919 roku. Na odcinku od jeziora Żarnowieckiego do Bałtyku przebiegała ona wzdłuż rzeki Piaśnicy, stanowiącej naturalną linię podziału między odradzającą się Polską a Niemcami.
Jednak w rejonie tzw. Żarnowieckiej Drogi, na zachód od jeziora, granica biegła nieco inaczej – zamiast rzeki Piaśnicy wyznaczała ją Struga Piaśnica. Obecny krajobraz tego obszaru znacząco różni się od tego sprzed lat. W latach 70. XX wieku, w związku z budową Elektrowni Wodnej Żarnowiec i planami (nigdy niezrealizowanej) Elektrowni Jądrowej w Kartoszynie, dokonano regulacji rzeki, wybudowano jaz, a starorzecza zostały zasypane. W efekcie historyczna linia graniczna dziś przebiega około 260 metrów na zachód od obecnego mostu i jazu na drodze nr 213.
W styczniu i lutym 1920 roku, po oficjalnym przekazaniu Pomorza Polsce, region Dębek stał się częścią wybrzeża II Rzeczypospolitej. Całe polskie wybrzeże liczyło wówczas zaledwie 147 km długości – to tylko 2% ówczesnej granicy państwa. Dębki, będące wówczas niewielką osadą rybacką, zyskały znaczenie symboliczne i turystyczne. Dzięki swojemu położeniu na zachodnim krańcu nadmorskich kresów Polski, stały się popularnym letniskiem, a spacer do pobliskiej granicy państwowej był patriotyczną atrakcją.
Szczególnym miejscem był słupek graniczny nr 1, ustawiony na wydmie, około 200 metrów na zachód od ujścia Piaśnicy. Oznaczony był napisem „Versailles” (Wersal) z datą 28.6.1919 oraz literami „P” i „D” – symbolizującymi Polskę i Niemcy. Niestety, po wybuchu II wojny światowej słupki graniczne zostały przewrócone i zniszczone przez niemieckie oddziały wkraczające na teren Polski we wrześniu 1939 roku.
Dziś spacer brzegiem rzeki Piaśnicy to nie tylko przyjemność dla miłośników przyrody, ale i podróż przez historię – historię, która odcisnęła ślad na tej malowniczej, nadbałtyckiej miejscowości.
Wierzchucino – kaszubska wieś
Wierzchucino to jedna z najstarszych i najlepiej rozwiniętych wsi kaszubskich w regionie. Położona zaledwie 11 km na zachód od Krokowej, zachowała swój tradycyjny, wielodrożny układ przestrzenny, typowy dla historycznych osad wiejskich. Korzenie osadnictwa na terenie dzisiejszej wsi sięgają wczesnej epoki żelaza, a nazwa „Wierzchucino” pojawia się w źródłach pisanych już w XIII wieku. Po zakończeniu I wojny światowej, mimo odzyskania przez Polskę niepodległości, Wierzchucino – decyzją Traktatu Wersalskiego – pozostało po stronie niemieckiej.
Pomnik pamięci wśród pól i drzew
Około kilometra na zachód od obecnej zabudowy wsi, tuż przy drodze wojewódzkiej nr 213 w kierunku Choczewa, znajduje się ciekawy, choć często pomijany zabytek historyczny – odrestaurowany cmentarz ewangelicki wraz z pomnikiem upamiętniającym mieszkańców poległych podczas I wojny światowej. Monument został wzniesiony z inicjatywy Wierschutziner Krieger Verein (Stowarzyszenia Weteranów z Wierzchucina) i poświęcony 24 lipca 1927 roku przez pastora Kurta Reicha z Żarnowca. Jego imponująca bryła została zbudowana z warstw naturalnego kamienia, zwieńczona stylizowanymi kulami oraz wykutym w kamieniu niemieckim hełmem wojskowym. Na froncie pomnika umieszczono granitową tablicę z nazwiskami 44 mieszkańców wsi i okolic, którzy polegli w latach 1914–1918. Tablica ta do dziś nosi ślady dramatycznych wydarzeń – jest popękana i nosi ślady trafień z broni palnej, prawdopodobnie z czasu walk w 1945 roku. Poniżej, na osobnej tablicy, umieszczono inskrypcję poświęconą ofiarom II wojny światowej – zarówno poległym, jak i zaginionym. To miejsce, choć skryte nieco poza głównym ruchem turystycznym, stanowi istotne świadectwo lokalnej historii i pamięci o dawnych mieszkańcach tych ziem – bez względu na narodowość czy przynależność państwową.
Góra Zamkowa
Dwa kilometry na południe od wsi Lubkowo, położonej tuż przy Jeziorze Żarnowieckim, znajduje się spore wzniesienie (102,4 m – najwyższe wzniesienie w Gminie Krokowa). W IX lub X wieku wzniesiono w tym miejscu gród warowny, który jednak koło XII wieku został prawdopodobnie zdobyty i spalony (archeolodzy natrafili na zwęglone resztki palisady). Gdy wdrapiemy się na górę , będziemy mogli z niej podziwiać przepiękne Jezioro Żarnowieckie, a odpoczywając po trudach wspinaczki opowiedzieć dzieciom historię powstania Zamkowej Góry. Legenda mówi … […] Dawno temu, według legendy, stał tu zamek, w którym mieszkała piękna królewna. Wybierając się do kościoła w Żarnowcu przeglądała się w lusterku i powtarzała, że nie ma piękniejszej niż ona w świecie. Jej służąca, mająca na myśli obraz Matki Bożej, powiedziała, że owszem, zna śliczniejszą. Rozgniewana królewna wykrzyknęła, że to nieprawda, że ona jest najśliczniejsza, a jeśli nie, to niech się zamek pod ziemię zapadnie. Tak też się stało. […] Zaklęcie może zdjąć tylko rycerz, który przejdzie z klasztoru w Żarnowcu na Zamkową Górę, obejdzie ją i wróci z powrotem w czasie nie dłuższym niż czytanie Ewangelii w Niedzielę Palmową. Innym magicznym sposobem uratowania królewny jest milczący bieg z Żarnowca na Górę Zamkową również w Niedzielę Palową i całowanie po drodze wszystkich napotkanych zwierząt.
Wzdłuż wschodnich brzegów Jeziora Żarnowieckiego rozciąga się zalesiona i bogato rzeźbiona wysoczyzna morenowa, o stromych i trudno dostępnych stokach. We wczesnym średniowieczu, być może w VII-IX wieku, funkcjonowała tu jedna z czołowych słowiańskich warowni Pomorza Wschodniego. Był to gród ziemno-drewniany stanowiący centrum opola, czyli sąsiadujących ze sobą osad, zamieszkałych przez wspólnotę rodowo-terytorialną. Pozostałością po nim jest grodzisko na Górze Zamkowej, czyli wzniesieniu znajdującym się w południowej części wysoczyzny.
O grodzie tym nic nie mówią źródła pisane, a przekazy ograniczają się do legendy. Podczas badań archeologicznych stwierdzono, iż gród zniszczony został gwałtownie, zapewne podczas zbrojnego napadu.
Grodzisko zajmuje płaski szczyt wzgórza, odległy od Jeziora Żarnowieckiego około 500 m, jego całkowite wymiary z fosami to około 110 x 60 m. Brama ulokowana była od strony wschodniej. Jest to typowe grodzisko wyżynne, dostosowane do terenu. Ma układ pierścieniowaty; wały ziemne obejmują dwa ułożone tarasowo majdany, przy czym zachodni jest wyższy i może być to pierwotna część, powiększonego później grodu. Taki układ zapewniał lepsze warunki obronne i mógł pełnić dwie funkcje: górna mieściła chram (świątynię) lub siedzibę władcy, a wysunięta dolna była zapleczem gospodarczym.
Szczyt wzniesienia zajętego przez grodzisko ma wysokość około 95 m n.p.m. (93,6 m ponad taflę wody jeziora Żarnowieckiego). Obecna wysokość zachowanych wałów ziemnych sięga 100 m n.p.m. Do grodziska prowadzi jedna droga, od północy, przez siodło terenowe z sąsiedniego szczytu oraz leśne ścieżki.
Tyłowo – kaszubska wieś z historią i legendą
Tyłowo to spokojna, malownicza wieś położona w gminie Krokowa, w sercu Kaszub Północnych. Choć dziś liczy niespełna 200 mieszkańców, może poszczycić się historią sięgającą średniowiecza – pierwsze wzmianki o miejscowości pojawiają się już w 1340 roku.
Wieś wyrosła jako folwark związany z pobliskim Lubocinem. Przez stulecia była własnością różnych rodów, m.in. Przebendowskich i Thymianów. Do dziś można tu zobaczyć zabytkowy dwór z końca XIX wieku, otoczony dawnym parkiem leśnym. W Tyłowie znajdował się kiedyś drewniany kościół pw. Oczyszczenia Najświętszej Maryi Panny, ufundowany w XVIII wieku przez generała Józefa Przebendowskiego. Choć świątynia została rozebrana w latach 90., zachowały się po niej ślady – m.in. cmentarz z zabytkowymi nagrobkami oraz fragmenty konstrukcji przeniesione do innych miejscowości. W 2002 roku mieszkańcy wznieśli nowy kościół pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski.
Ślady pradawnych czasów
Na okolicznym wzgórzu znajduje się unikalne grodzisko obronne z VIII–IX wieku. Zajmuje powierzchnię około 1300 m² i zachowały się tam ślady wałów, fos oraz dawnych zabudowań. To miejsce kryje wiele tajemnic i jest cennym świadectwem wczesnośredniowiecznego osadnictwa na Pomorzu.
Legenda o powstaniu Tyłowa
Z Tyłowem związana jest również piękna kaszubska legenda. Według opowieści, wieś powstała po zwycięskiej bitwie z wojskami pruskimi, dzięki odwadze i sprytowi pomorskiego księcia Jana Skorożywata i jego oddziałów o ptasich nazwach: „Sokół”, „Jastrząb”, „Sowa”, „Kruk” i „Myszołów”. Gdy przeciwnik wydawał się mieć przewagę, żywioły sprzyjały Pomorzanom – wzburzone Jezioro Żarnowieckie zalało wroga, doprowadzając do jego klęski. W miejscu odwrotu zwycięskiego oddziału „Sokół” założono nową osadę – i nazwano ją Tyłowem.
Dziś Tyłowo to idealne miejsce na odpoczynek z dala od zgiełku, w otoczeniu kaszubskiej przyrody i historii. To również świetna baza wypadowa do zwiedzania okolicznych zabytków – w tym grodzisk, cmentarzy, dworów oraz urokliwego wybrzeża.
